Ιστορία

ΕξωτερικήΣύμφωνα με τις γραπτές και τις αρχαιολογικές μαρτυρίες η Μονή λειτουργούσε ήδη από τις αρχές του 17ου αιώνα. Συνέχισε να λειτουργεί έως το 1960, που απεβίωσε και ο τελευταίος μοναχός. Τον Απρίλιο του 1676, η Μονή γίνεται σταυροπηγιακή με σιγίλλιο του Οικουμενικού Πατριάρχη Παρθενίου του Δ’. Το Βώσακο διαδραμάτισε ένα σημαντικό ρόλο στην ευρύτερη περιοχή του Μυλοποτάμου. Διάθετε μεγάλες εκτάσεις γης και μετόχια στις Σίσσες, το Γαράζο και τους Δαφνέδες. Συμμετείχε ενεργά στις επαναστάσεις του1821 και 186. Η επαναστατική δράση των μοναχών είχε ως αποτέλεσμα την μερική καταστροφή της Μονής από τους Τούρκους. Αυτός είναι ο λόγος που κατά τη διάρκεια του 19ου αιώνα σημειώνονται στη μονή έντονες οικοδομικές δραστηριότητες. Το 1855 στη θέση του παλαιότερου τοιχογραφημένου Καθολικού του 14ου – 15ου αιώνα, κατασκευάζεται ο σημερινός ναός, που είναι αφιερωμένος στο Τίμιο Σταυρό.

Το 1998 η Μονή επαναλειτούργησε και ξεκίνησαν εκτεταμένες αναστηλωτικές εργασίες από την 28η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων, με χρηματοδοτήσεις από την Περιφέρεια Κρήτης, το δήμο Κουλούκωνα και την ίδια τη Μονή.